Słup na działce ponad 30 lat – czy należy się wynagrodzenie po wyroku TK?

W skrócie: tak – właściciel działki, na której od lat stoi słup, biegnie linia energetyczna albo gazociąg, często może żądać od operatora wynagrodzenia. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) operatorom trudniej bronić się argumentem, że „zasiedzieli” prawo do korzystania z gruntu jeszcze przed 2008 rokiem. Każdą sprawę trzeba jednak sprawdzić indywidualnie – zwłaszcza to, na jakiej podstawie postawiono urządzenia.

Masz podobną sprawę? Zadzwoń: 500 505 545 albo zobacz, jak mogę pomóc.

Dlaczego „ponad 30 lat” miało dotąd takie znaczenie

Służebność przesyłu – prawo, które pozwala przedsiębiorcy korzystać z cudzego gruntu, na którym stoją jego urządzenia – pojawiła się w Kodeksie cywilnym dopiero 3 sierpnia 2008 r. Wcześniej sądy przez lata przyjmowały, że operatorzy mogli nabyć przez zasiedzenie podobne prawo w formie służebności gruntowej. Wystarczyło, że korzystali z urządzeń przez 20 lat (w dobrej wierze) albo 30 lat (w złej wierze), często licząc ten czas jeszcze od lat 60. czy 70. Dlatego właściciele słyszeli: „słup stoi ponad 30 lat, więc nic się Panu nie należy”.

Co zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 10/16

Trybunał uznał, że przepisy Kodeksu cywilnego w zakresie, w jakim pozwalały przedsiębiorstwu przesyłowemu (lub Skarbowi Państwa) nabyć przez zasiedzenie służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu, są niezgodne z Konstytucją. W praktyce osłabia to najczęstszą linię obrony operatorów w sprawach o wynagrodzenie.

Kiedy wynagrodzenie może się nie należeć

• Decyzja administracyjna. Jeżeli urządzenia postawiono na podstawie decyzji (np. wydanej na podstawie dawnego art. 35 ustawy z 1958 r. o wywłaszczaniu nieruchomości albo art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami), operator ma tytuł prawny. Wtedy roszczenia zależą od treści decyzji i tego, czy wypłacono odszkodowanie.
• Umowa lub zgoda. Jeśli Ty lub poprzedni właściciel podpisaliście umowę o ustanowienie służebności albo przyjęliście wynagrodzenie, sprawa wygląda inaczej.
• Zasiedzenie po 2008 roku. Wyrok dotyczy okresu sprzed sierpnia 2008 r. Zasiedzenie samej służebności przesyłu po tej dacie co do zasady jest możliwe, ale wymaga upływu 20 lub 30 lat liczonych od 2008 r.

Czego możesz żądać od operatora

1. Ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem – na przyszłość. Właściciel może tego żądać w sądzie, jeśli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy. Wynagrodzenie jest najczęściej jednorazowe.
2. Wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu – za przeszłość, za okres, który nie uległ przedawnieniu.
3. Przeniesienia urządzeń – możliwe w szczególnych sytuacjach, np. gdy przeszkadzają w zabudowie, ale zwykle trudniejsze i droższe niż wynagrodzenie.

Za ile lat wstecz można żądać pieniędzy

Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przedawnia się co do zasady po 6 latach. W praktyce oznacza to, że można dochodzić wynagrodzenia za ostatnie 6 lat przed wystąpieniem z roszczeniem. Bieg przedawnienia przerywa m.in. złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej albo pozwu – dlatego nie warto odkładać sprawy, bo każdy miesiąc zwłoki to miesiąc, za który wynagrodzenie przepada.

Jak to załatwić krok po kroku

1. Sprawdź księgę wieczystą działki – czy w dziale III nie ma wpisanej służebności.
2. Ustal, do kogo należą urządzenia (operator energetyczny, gazowy, wodociągowy) i od kiedy stoją.
3. Zbierz dokumenty: mapę z przebiegiem linii, zdjęcia, ewentualne pisma i decyzje sprzed lat. Część dokumentów można uzyskać z archiwów starostwa i od samego operatora.
4. Wezwij operatora do zawarcia umowy o ustanowienie służebności i zapłaty wynagrodzenia za przeszłość.
5. Jeśli nie ma porozumienia – wniosek do sądu o ustanowienie służebności przesyłu i pozew (albo zawezwanie do próby ugodowej) o wynagrodzenie. Wysokość ustala biegły rzeczoznawca.

Więcej o wysokości kwot piszę w artykule Wynagrodzenie za słup na działce – od czego zależy, a o samej instytucji – w tekście Służebność przesyłu – co to jest i jak ją ustanowić.

Stan prawny: listopad 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady w konkretnej sprawie.

Najczęstsze pytania

Słup stoi na mojej działce od lat 70. Czy mogę coś dostać?

Często tak. Po wyroku TK P 10/16 operator nie może skutecznie powoływać się na zasiedzenie służebności „odpowiadającej służebności przesyłu” przed 2008 r. Najpierw trzeba jednak sprawdzić, czy urządzenia nie postawiono na podstawie decyzji administracyjnej albo umowy.

Ile lat wstecz mogę żądać wynagrodzenia?

Co do zasady za 6 lat przed wystąpieniem z roszczeniem. Bieg przedawnienia przerywa m.in. wniosek o zawezwanie do próby ugodowej lub pozew.

Kupiłem działkę ze słupem. Czy mam prawo do wynagrodzenia?

Za okres, w którym jesteś właścicielem – tak, możesz żądać ustanowienia służebności za wynagrodzeniem i wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. Roszczenia za czas sprzed zakupu przysługiwały poprzedniemu właścicielowi, chyba że zostały na Ciebie przeniesione.

Czy wyrok TK obowiązuje, skoro nie został opublikowany?

Według dostępnych informacji wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. Wiele sądów stosuje go, przyjmując, że działa od dnia ogłoszenia, ale praktyka bywa różna – dlatego każdą sprawę warto przygotować także na inne argumenty.

Czy mogę zażądać usunięcia słupa?

Teoretycznie właściciel może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem, ale w przypadku sieci przesyłowych sądy zwykle prowadzą do ustanowienia służebności za wynagrodzeniem. Przeniesienie urządzeń bywa realne, gdy przeszkadzają w zabudowie działki.